Budowa i funkcje „supernarządu”

Mózg człowieka to wyjątkowy organ – stanowi swoiste centrum dowodzenia nad całym ciałem. W czasie ciąży i w pierwszych latach życia ten „supernarząd” rozwija się najintensywniej – kształtują się wtedy wszystkie jego funkcje, które doskonalą się wraz z nabywaniem przez dziecko nowych umiejętności. Pamiętaj, że już podczas 1000 pierwszych dni życia dziecka możesz istotnie wpływać na prawidłowy rozwój jego układu nerwowego.

dzieci

Co właściwie znajduje się w mózgu?

Proces rozwoju mózgu przebiega nierównomiernie – niektóre części układu nerwowego są dojrzałe już pod koniec ciąży, natomiast inne będą kształtować się aż do dorosłości. Ośrodkowy układ nerwowy w pełni dojrzałego człowieka jest zbudowany z:

lewej i prawej półkuli mózgowej,

kory mózgowej,

ciała modzelowatego,

móżdżka,

rdzenia kręgowego,

rdzenia przedłużonego,

mostu,

przysadki,

podwzgórza,

wzgórza.

W mózgu znajdują się komórki nerwowe, czyli neurony, między którymi powstają połączenia nazywane synapsami. Na samym początku mózg dziecka to jedna komórka nerwowa. Z momentem przyjścia na świat mózg liczy już 100 miliardów neuronów, między którymi istnieje 2500 synaps. Podczas pierwszych dwóch lat życia, gdy dziecko rozwija swoje umiejętności i poznaje otaczający świat, w jego mózgu powstają dwa miliony nowych połączeń na sekundę, tak by ostatecznie każdy neuron był wyposażony w 15 000 synaps!

Podział obowiązków

Każda z części mózgu pełni konkretne funkcje i odpowiada za określone czynności życiowe, zarówno te podstawowe, jak i bardziej skomplikowane. Współpracując ze sobą i przesyłając na bieżąco informacje, tworzą niemal bezbłędny system umożliwiający pracę całemu organizmowi. 

W pniu mózgu, części „supernarządu”, która powstaje jako pierwsza, znajdują się ośrodki umożliwiające wypełnianie podstawowych funkcji życiowych, takich jak oddychanie. Komórki nerwowe rozpoznają bodźce zewnętrzne – dzięki nim dziecko może rozpoznawać dotyk, smak, zapach, światło czy dźwięki. 

Ocenia się, że od 20. tygodnia ciąży dziecko odczuwa ból. Zmysł dotyku zaczyna być odbierany między 21. a 24. tygodniem ciąży, a na Twój głos płód reaguje już między 25. a 28. tygodniem ciąży.

Dzięki wytworzeniu siatkówki oka już w trakcie życia płodowego oczy dziecka otwierają się i zamykają, a mózg reaguje na światło. Częścią mózgu odpowiedzialną za odbieranie i przekazywanie wrażeń płynących ze zmysłów, móżdżka i dwóch półkul kory mózgowej jest wzgórze. Komunikacja między neuronami zachodzi w formie impulsów elektrycznych – dzięki osłonom włókien nerwowych (aksonom) te impulsy są przesyłane szybciej. 

Myślenie nie jest jedyną funkcją neuronów i synaps – te elementy odgrywają także istotną rolę w rozwoju funkcji motorycznych, czuciowych i metabolicznych. Są również odpowiedzialne za prawidłowe widzenie, słyszenie, odczuwanie smaku oraz komunikację między narządami za pomocą nerwów i hormonów.  

Impulsy z oka, uszu, mięśni lub skóry do kory mózgowej są przenoszone za pomocą dróg nerwowych. Mózg dziecka w 7. miesiącu ciąży uzyskuje umiejętność kontrolowania pierwotnych oddechów i temperatury organizmu. 

Fascynujący świat zmysłów

Prawidłowy rozwój mózgu pozwala dziecku na zdobywanie kolejnych umiejętności po przyjściu na świat. Każdy miesiąc to nowa zdolność motoryczna, poszerzanie funkcji poznawczych oraz społeczno-emocjonalnych. Dzięki zmysłowi dotyku dziecko poznaje otaczający je świat, a poprzez dotyk porozumiewa się ze światem zewnętrznym. Wraz z rozwojem ruchowym, pozyskiwaniem informacji płynących z dotyku i byciem dotykanym przez inne osoby czy przedmioty, dziecko doskonali zmysł czucia głębokiego. Dzięki czuciu głębokiemu możliwe są nie tylko doznania dotykowe, ale i termiczne czy bólowe, a także wrażenia nacisku na ciało. Odbiór siły grawitacji, utrzymanie równowagi czy efektywne przemieszczanie się możliwe jest dzięki zmysłowi równowagi. W dużej mierze właśnie dzięki temu zmysłowi dziecko najpierw zdobywa umiejętność pełzania, raczkowania, by w końcu stanąć o własnych siłach i pójść przed siebie. Zmysł słuchu otwiera przed dzieckiem niesamowity świat dźwięków i umożliwia komunikację z innymi w przyszłości. W 1. roku życia intensywnie rozwija się zmysł wzroku – dziecko zaczyna śledzić ruch przedmiotów, kształtuje się ostrość widzenia, rozróżniania barw i kształtów. 

Wspieraj budowę „supernarządu”

Przez 1000 pierwszych dni życia dziecka, czyli czas od poczęcia przez pierwsze lata życia, masz szczególnie istotny wpływ na rozwój jego mózgu i zmysłów. Gdy jesteś w ciąży, kluczowym czynnikiem jest Twoja dieta bogata w kwas DHA z grupy omega-3. Po narodzinach najlepszym sposobem żywienia niemowlęcia jest karmienie piersią, między innymi ze względu na zawarte w mleku matki wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca wyłączne karmienie piersią przez 6 pierwszych miesięcy życia,  następnie kontynuację karmienia piersią do 2. roku życia lub dłużej, przy jednoczesnym rozszerzaniu diety dziecka. W przypadku, gdy z uzasadnionych powodów nie możesz karmić piersią, warto wraz z lekarzem pediatrą wybrać mleko modyfikowane o składzie możliwie najbardziej zbliżonym do mleka mamy – zawierające kwasy tłuszczowe kluczowe dla rozwoju mózgu. Możesz także wspierać rozwój poszczególnych zmysłów dziecka, odpowiednio je stymulując w trakcie zabiegów pielęgnacyjnych, zabaw czy wykonywania codziennych domowych czynności.  

Ważne informacje: Karmienie piersią jest najwłaściwszym i najtańszym sposobem żywienia niemowląt. Mleko matki zawiera wszystkie składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka oraz chroni je przed chorobami i infekcjami. Karmienie piersią daje najlepsze efekty, gdy matka prawidłowo odżywia się w ciąży i w czasie laktacji oraz gdy nie ma miejsca nieuzasadnione dokarmianie dziecka. Przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu karmienia matka powinna zasięgnąć porady lekarza. 

Komentarze (0)

Pozostaw pole puste, aby dodać komentarz jako anonim.

Opcjonalnie

Wpisz wynik równania, aby dodać komentarz