Wpływ diety w pierwszych latach życia na rozwój dziecka

Programowanie żywieniowe we wczesnym okresie życia pozwala wpływać na zdrowie dziecka teraz i w przyszłości. Na czym polega ten proces?

żywienie dziecka

Jak rozwija się odporność dziecka podczas życia prenatalnego? Obejrzyj rozmowę z ekspertem!

 

W trakcie 1000 pierwszych dni życia, czyli od chwili poczęcia przez pierwsze lata życia dziecka, rodzice mogą wpływać na jego prawidłowy rozwój, m.in. poprzez odpowiedni sposób żywienia. Okres po narodzinach to także wyjątkowy moment, w którym kształtują się przyszłe preferencje smakowe oraz nawyki żywieniowe dziecka. Programowanie żywieniowe we wczesnym okresie życia pozwala wpływać na zdrowie dziecka teraz i w przyszłości. Na czym polega ten proces?

W trakcie rozwoju zachodzą tzw. okresy krytyczne, w których, poprzez odpowiedni sposób żywienia, możliwe jest programowanie metabolizmu, czyli przemiany materii u dziecka. Zalicza się do nich okres ciąży, niemowlęcy i pierwsze lata życia dziecka – to wtedy m.in. dojrzewa układ pokarmowy, intensywnie rozwija się mózg czy kształtuje się układ odpornościowy. Ze względu na intensywne procesy rozwoju i wzrostu, a także niedojrzałość pewnych układów i narządów, prawidłowe żywienie w początkowym okresie ma fundamentalne znaczenie dla przyszłego zdrowia dziecka. Nawet najlepiej zbilansowana dieta w późniejszych latach nie przyniesie już podobnych rezultatów i nie uzupełni ewentualnych braków powstałych w pierwszych latach życia.

Programowanie żywieniowe – czemu służy i dlaczego jest tak ważne?

Programowanie żywieniowe we wczesnym okresie życia (ang. Early-life Nutritional Programming, w skrócie ENP) to koncepcja zakładająca istnienie zależności pomiędzy sposobem odżywiania się w pierwszych latach życia (także mamy w trakcie ciąży) a tym, jak przebiega rozwój poszczególnych układów i organów. Wykazano, że nadmiary czy niedobory składników odżywczych występujące już w życiu płodowym w sposób trwały zmieniają („przeprogramowują”) metabolizm i przebieg procesów fizjologicznych, przez co mogą skutkować rozwojem szeregu powikłań metabolicznych czy sercowo-naczyniowych w dorosłości.

Markery epigenetyczne u płodu i dziecka to cecha organizmu, dzięki której można określić geny warunkujące dziedziczność danej cechy u człowieka. Dzięki procesowi programowania żywieniowego we wczesnym okresie życia, czyli poprzez właściwe żywienie, mama może wpływać na kondycję tych markerów epigenetycznych odpowiedzialnych za aktywność genów u swojego dziecka. Markery epigenetyczne wpływają na rozwój komórek, są niezwykle wrażliwe na otoczenie – czynniki zewnętrzne, takie jak dieta, styl życia, zanieczyszczenia środowiska czy ekspozycja na toksyny. To właśnie mama ma największy wpływ na  funkcje markerów epigenetycznych – może zaprogramować metabolizm niemowlęcia, wesprzeć rozwój poszczególnych układów i w ten sposób pozytywnie wpłynąć na rozwój swojego dziecka.

Masz wpływ na rozwój mózgu swojego dziecka

Okno możliwości, które stanowi okres 1000 pierwszych dni życia, otwiera się już podczas ciąży, a nawet na etapie jej planowania. Podczas przygotowywania się do ciąży i w jej trakcie kobieta powinna przyjmować kwas foliowy, który jest potrzebny dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego dziecka.

Rozwój mózgu przebiega najintensywniej w czasie ciąży i w pierwszych latach życia – już nigdy nie będzie tak dynamiczny jak podczas 1000 pierwszych dni. Aby wesprzeć rozwój mózgu dziecka, przyszła mama powinna dostarczać organizmowi wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które zostaną dostarczone do płodu poprzez łożysko. Szczególne znaczenie mają kwasy z grupy omega-3, zwłaszcza kwas dokozaheksaenowy (DHA). To w czasie ciąży, w okresie niemowlęcym, aż do ok. 2. roku życia gromadzi się kwas dokozaheksaenowy (DHA), ajego  wysoki poziom   utrzymuje się przez całe życie. Innymi kwasami z grupy omega-3, niezbędnymi dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego, jest kwas alfa-linolenowy (ALA) i kwas eikozapentaenowy (EPA). Mleko matki zawiera wszystkie niezbędne do prawidłowego rozwoju mózgu kwasy tłuszczowe w odpowiednich ilościach i proporcjach, dlatego kolejnym etapem procesu programowania żywieniowego we wczesnym okresie życia jest karmienie piersią. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca wyłączne karmienie piersią przez 6 pierwszych miesięcy życia niemowlęcia i kontynuację karmienia piersią do ok. 2. roku życia lub dłużej, przy jednoczesnym rozszerzeniu diety dziecka.

Wzmocnienie odporności 

Z chwilą  narodzin dziecko wkracza w świat pełen drobnoustrojów, a jego układ odpornościowy jest jeszcze niedojrzały i nie wie, jak poradzić sobie z zagrożeniami. Już w czasie ciąży mama może wzmocnić przyszłą odporność swojego dziecka, dbając o odpowiednią ilość żelaza w diecie. Po narodzinach kluczowe znaczenie ma karmienie piersią, ponieważ mleko matki zawiera niepowtarzalne związki aktywne immunologiczne i przeciwciała odpornościowe, indywidualnie dopasowane do każdego dziecka. Stymulacja antygenowa (czyli wywołanie określonymi substancjami odpowiedzi odpornościowej organizmu) i właściwe żywienie umożliwia rozwój układu odpornościowego i zarazem wzmocnienie odporności. Dla mocnej odporności niemowlęcia kluczowe jest także dostarczenie witamin A, C i D. Mleko matki jest bogatym źródłem witamin A i C (przy czym ilość witaminy C w pokarmie zależy od diety mamy karmiącej), natomiast ilość witaminy D w pokarmie kobiecym jest znikoma i konieczna jest suplementacja tej witaminy zgodnie z zaleceniami lekarza.

Unikalna receptura

Z myślą o wspieraniu rozwoju mózgu i wzmocnienia odporności, naukowcy, zainspirowani wieloletnimi badaniami nad mlekiem mamy, udoskonalają receptury mlek modyfikowanych. Mamy, które z różnych, uzasadnionych przyczyn nie mogą karmić piersią, powinny podawać dzieciom mleko modyfikowane, które m.in. zawiera kwas alfa-linolenowy (ALA) wspierający prawidłowy rozwój mózgu oraz witaminy A, C i D dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego. 

Wyjątkowe 1000 dni życia

1000 pierwszych dni życia dziecka daje rodzicom niepowtarzalną możliwość programowania metabolizmu i wspierania rozwoju poszczególnych układów w organizmie dziecka, w tym układu nerwowego i odpornościowego. Po okresie ciąży i karmienia piersią kolejnym etapem procesu programowania żywieniowego we wczesnym okresie życia jest prawidłowe rozszerzanie diety dziecka o pokarmy stałe.

Ważne informacje: Karmienie piersią jest najwłaściwszym i najtańszym sposobem żywienia niemowląt. Mleko matki zawiera wszystkie składniki odżywcze niezbędne do prawidłowego rozwoju dziecka oraz chroni je przed chorobami i infekcjami. Karmienie piersią daje najlepsze efekty, gdy matka prawidłowo odżywia się w ciąży i w czasie laktacji oraz gdy nie ma miejsca nieuzasadnione dokarmianie dziecka. Przed podjęciem decyzji o zmianie sposobu karmienia matka powinna zasięgnąć porady lekarza.

Komentarze (0)

Pozostaw pole puste, aby dodać komentarz jako anonim.

Opcjonalnie

Wpisz wynik równania, aby dodać komentarz