Co robić, gdy dziecko się jąka?

Jak postępować z dzieckiem, które się jąka i do jakiego specjalisty się udać?

jąkanie

Każdy z nas momentami się zacina podczas mówienia i nie ma w tym nic dziwnego. Zdarza się, że mówimy niepłynnie, powielamy sylaby, wtrącamy do wypowiedzi przerywniki typu „yyyy” czy „eeee”. Mowa jest bardzo skomplikowanym procesem. U dzieci podczas kształtowania się mowy często mamy do czynienia z rozwojową niepłynnością. Jak ją rozpoznać?

Główną przyczyną wszelkich problemów jest niedostateczna dojrzałość narządów mowy. Mało sprawny jeszcze aparat oddechowy, fonacyjny i artykulacyjny dziecka nie nadąża za rozwojem jego mózgu. Dziecko ma dużo do powiedzenia, ale nie ma jeszcze fizycznej możliwości, dlatego m.in. powtarza części wyrazów, przeciąga głoski, nierytmicznie je wymawia. Wraz z coraz lepszym opanowywaniem umiejętności mówienia częstotliwość pojawiania się objawów niepłynności będzie się zmniejszać.

Czym jest jąkanie?

Jąkanie się, zwane też zacinaniem, jest zaburzeniem i wymaga interwencji specjalisty-terapeuty. Charakteryzuje się występowaniem napięcia mięśniowego, tików, powtarzaniem głosek, sylab, wyrazów lub fraz (np. po po pomidor, pies pies), blokowaniem, przeciąganiem (np. eeeeeeskimos), wtrącaniem embolofrazji (np. ten no, no, no, Kacper...), poprawianiem wypowiedzi. Dziecko najczęściej jest świadome swoich problemów. Jąkanie się może być skutkiem niewłaściwych reakcji otoczenia na rozwojową niepłynność. Powodem może być także genetyczne obciążenie, dysfunkcja koordynacji mięśni oddechowych, fonacyjnych i artykulacyjnych, uraz psychiczny czy środowiskowy wzorzec nieprawidłowego mówienia.

Jak pomóc dziecku, które się jąka?

Jeżeli jąkanie utrzymuje się przez dłuższy czas i nie przeplata się z okresami lepszej wymowy, pojawiają się tiki, mruganie oczami, ruchy głowy, grymasy twarzy, napinanie mięśni twarzy i kłopoty z oddychaniem, a rodzice nie wiedzą, jakie są przyczyny i jak postępować, należy zwrócić się do specjalisty.

W przypadku dziecka jąkającego się bardzo ważna jest postawa i reakcja otoczenia, m.in.:

- nie należy mówić dziecku, aby się nie jąkało (gdyby mogło, nie robiłoby tego). Taki komunikat nasila zacinanie się i zakłopotanie dziecka;

- nie powinno się uświadamiać dziecku istnienia problemu przez pokazywanie swojego zdenerwowania;

- nie należy mówić dziecku, aby powtórzyło, mówiło wolniej, pomyślało, zanim powie, lub wzięło większy oddech – to wszystko tylko nasila zacinanie się;

- powinno się słuchać tego, co dziecko mówi, a nie jak mówi;

- nie wolno przerywać wypowiedzi dziecka, należy wysłuchać jej do końca, a następnie można powtórzyć jego wypowiedź;

- trzeba zaakceptować trudność dziecka – lęk rodzica tylko będzie pogłębiał lęk dziecka;

- nie należy się spieszyć , aby nie indukować więcej stresu dziecku. Stres i ogólny pośpiech wpływają niekorzystanie na dziecko;

- należy dać dziecku wsparcie i zrozumienie, a nie je krytykować.

Najważniejsza jest współpraca

Bardzo ważna jest współpraca ze specjalistą – logopedą, psychologiem czy psychoterapeutą. Dziecko, które nie otrzyma fachowej pomocy, szybko utrwali nawyk nieprawidłowego mówienia. Terapia jąkania to długotrwały proces, który wymaga zaangażowania i współpracy całego środowiska, w którym żyje dziecko. Długość terapii zależna jest od nasilenia, utrwalenia oraz przyczyny jąkania się. Kiedy zacinanie stało się już nawykiem, terapia będzie dłuższa. Konsekwentne i systematyczne wykonywanie zadań oraz pełna współpraca całego otoczenia, w którym znajduje się dziecko, korzystnie wpływa na efekty. Bardzo ważne, aby nie przerywać terapii przed jej planowanym zakończeniem.

Monika Chrapińska-Krupa, psycholog, terapeuta z Poradni „Co tam? Psychoterapia bliska Tobie”

Komentarze (0)

Pozostaw pole puste, aby dodać komentarz jako anonim.

Opcjonalnie

Wpisz wynik równania, aby dodać komentarz