Biegunka u niemowlaka- rozpoznanie, leczenie

Biegunka u niemowlaka to zawsze powód do niepokoju. Prowadzi bowiem do zagrażającego życiu odwodnienia. Sprawdź więc, co podać dziecku, żeby odpowiednio je nawodnić i przywrócić normalne funkcjonowanie jelit.

Czym jest biegunka u niemowlaka?

Biegunką określa się częste wypróżnienia, które mają płynną konsystencję. Według World Health Organization można ją rozpoznać wówczas, gdy dziecko oddaje trzy stolce na dobę i są one płynne lub półpłynne. Mogą mieć w sobie domieszki krwi, ropy albo śluzu. Zgodnie z praktyką lekarską, częste wypróżnienia podczas biegunki oznaczają o wiele częstsze oddawanie stolców niż w okresie wcześniejszym. Należy więc zaobserwować, czy ilość wydaleń u dziecka znacznie różni się od tych, które mają miejsce w dniu powszednim. Biegunka u niemowlaka to zazwyczaj biegunka ostra, która trwa do 10 dni.

Przyczyny biegunki

Przyczyną biegunki u niemowlaka są zarówno infekcje wirusowe, bakteryjne, grzybicze lub pasożytnicze, jak również infekcje przebiegające w jelitach, układzie moczowym. Mogą one towarzyszyć także zapaleniu płuc oraz zapaleniu ucha środkowego. Występuje przy nich czasem gorączka lub wymioty.

Rotawirusy

Rotawirusy to najczęstsza przyczyna biegunek u małych dzieci. Odpowiadają za 35-50 % biegunek. Oprócz nich dużą rolę odgrywają w tym przypadku również norowirusy, adenowirusy i astrowirusy. Najwięcej zachorowań z powodu wirusów odnotowuje się w okresach jesienno-zimowych. Wirusy przenoszą się drogą kropelkową. Dzieci mogą się nimi zarazić drogą oralno-fekalną. Okres inkubacji trwa tu od 12 godzin do 4 dni. Kiedy dojdzie do zakażenia z pełnymi objawami, wówczas mają miejsce wymioty oraz biegunka z towarzysząca im gorączką.

Bakterie

Bakterie również mogą przyczyniać się do pojawienia ostrych biegunek. Najczęstszymi bakteriami, które je wywołują są:

  • Eschericha Coli. Źródłem zarazków jest tutaj najczęściej drugi człowiek. Głównymi szczepami chorobotwórczymi są zaś: szczep enteropatogenny, enterotoksyczny (biegunka podróżnych), enteroagregujący, enterokrwotoczny, enteroinwazyjny. Okres inkubacji trwa od 6 do 10 dni.
  • Salmonella. Serotypami, które najczęściej w Polsce prowadzą do biegunek, są: S.enteritidis (odpowiada za 80 % zakażeń), typhimurium, agona. Okres inkubacji trwa około 24 godzin. Nosicielami tych bakterii są chorzy ludzie i zwierzęta domowe.

Pozostałymi bakteriami powodującymi biegunki są: Shigella, Campylobacter, Yersinia enterocolitica.

Zakażenie pierwotniakami

Biegunka u niemowlaka może pojawić się na skutek zakażenia takimi pierwotniakami jak: Giardia lamblia, Cryptosporidium parvum, Entamoeba histolitica.

Zakażenie toksynami bakteryjnymi

Toksyny bakteryjne, które mogą być przyczyną biegunek u niemowląt to: Staphylococcus aureus- toksyna (toksyna wytwarzana przez gronkowca złocistego), Bacillus cereus, Clostridium perfringens- toksyna typ A.

Biegunki niezakaźne

Pojawienie się biegunki u małego dziecka nie musi od razu wiązać się z chorobą zakaźną. Może ono wynikać również z występujących alergii i nietolerancji. U niemowląt najczęściej podejrzewa się alergię na białka mleka krowiego.

Rodzaje odwodnienia podczas biegunki

Biegunka u niemowlaka bardzo często prowadzi do zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej. Ze względu na stopień odwodnienia i nasilenie straty płynów, dzielimy odwodnienie na:

  1. Odwodnienie lekkie- tu występuje jedynie niewielki deficyt płynów ustrojowych. Dziecko zachowuje się spokojnie, a jego gałki oczne są prawidłowo napięte. Można zauważyć, że śluzówki jamy ustnej są nadal wilgotne, a fałd skórny na brzuchu rozprostowuje się bardzo szybko.
  2. Odwodnienie średniego stopnia- może pojawić się tachykardia (nierówne bicie serca), podsychające śluzówki, lekko zapadnięte gałki oczne i ciemię, fałd skórny na brzuchu prostuje się u dziecka powoli.
  3. Odwodnienie ciężkie-utrata płynów przekracza 10 % masy ciała. Maluch znajduje się w stanie zapaści krążeniowej, ma zaburzenia świadomości, gałki oczne są zapadnięte, ma napady drgawkowe, może zapaść w śpiączkę, fałd skórny na brzuchu rozprostowuje się bardzo wolno.

Sposób postępowania przy biegunce u niemowlaka

Głównym celem leczenia biegunki u niemowlaka jest wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych, odciążenie układu pokarmowego, jak również wyeliminowanie czynnika zakaźnego.

Nawadnianie

Uzupełnianie płynów powinno odbywać się doustnie. Dopiero w ciężkich stanach wskazana jest hospitalizacja. Pierwsze cztery godziny trwania biegunki to czas, kiedy odbywa się jedynie rehydracja, czyli nawadnianie. Kolejne godziny to już próba powrotu do diety przed chorobą. Oznacza to, że dziecko np. karmione naturalnie wraca do jedzenia pokarmu mamy i taki rodzaj karmienia należy kontynuować przez cały czas trwania biegunki. Ponieważ kluczowe w leczeniu biegunki u niemowlaka jest nawadnianie, należy sięgnąć po płyny nawadniające i elektrolity dostępne w aptekach (przykładem takiego środka jest Dicoflor: http://www.dicoflor.pl/pl/odwodnienie-przy-biegunce/co-podawac-maluszkowi-w-trakcie-biegunki/). Nawet wtedy, kiedy dziecko wymiotuje, nie odstępuje się od nawadniania doustnego, lecz poi się malucha małymi porcjami. Podaje mu się wtedy 5 ml chłodnego płynu w odstępie 1-2 minut. Dopiero, gdy taki sposób pojenia nie daje rezultatów i widoczne są dalsze objawy odwodnienia, konieczne jest nawadnianie dożylne.

Probiotyki

Oprócz podania elektrolitów, warto podać dziecku probiotyki, które skracają czas trwania biegunki. Nie wszystkie jednak szczepy bakterii działają tak samo skutecznie. W przypadku biegunek najwyższą skuteczność w jej zahamowaniu uzyskuje się po podaniu bakterii Lactobacillus rhamnosus GG. Dobre wyniki w badaniach otrzymują również szczepy Saccharomyces boluardii. Na rynku są już dostępne preparaty, które łączą w sobie elektrolity z probiotykami. Są o tyle wygodne, że dziecko otrzymuje w jednym preparacie substancje nawadniające, jak również szczepy hamujące występowanie biegunki. W przypadku wymiotów i niechęci dziecka do picia i jedzenia, jest to bardzo istotne, gdyż pozwala przemycić niemowlęciu niezbędne do wyzdrowienia składniki.

Dieta

Tak jak było wspomniane, już po 4 godzinach nawadniania należy powrócić do karmienia niemowlęcia. Karmienie piersią kontynuuje się jak wcześniej, jak w okresie przed biegunką. W przypadku mieszanek sztucznych, należy zasięgnąć opinii lekarza. Nie należy fundować dziecku wielogodzinnych głodówek. Oprócz karmienia dziecka mlekiem, u starszych niemowląt, które zaczęły już spożywać inne pokarmy, można wprowadzić np. zupę marchwiową, która nie tylko dobrze nawadnia, ale również hamuje biegunkę.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Źródła:

  • M. Krawczyński, Probiotyki, prebiotyki i żywność funkcjonalna w praktyce pediatry i lekarza rodzinnego, „Przewodnik lekarza”  2003, vol. 6, nr 2, s. 110-115
  • M. Czerwionka-Szaflarska, I. Adamska, Ostra biegunka u dzieci-najnowsze wytyczne, „Forum medycyny rodzinnej” 2009, tom 3, nr 6, s. 431-438
  • A. Rustecka, B. Kalicki, A. Maślany, A. Jung, Najczęstsze zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego u niemowląt i ich związek z żywieniem. Część II. Biegunki i ostre zaparcia, „Pediatria i Medycyna Rodzinna” 2010, nr 3, s. 198-203
  • Gastroenterologia w praktyce, pod red. A. Gabryelewicza, Warszawa 2002, s. 59-62
  • L. Pfaundler, Diagnostyka i terapia w pediatrii, Wrocław 1999, s. 523-527
Komentarze (1)

Pozostaw pole puste, aby dodać komentarz jako anonim.

Opcjonalnie

Wpisz wynik równania, aby dodać komentarz

Zuza
2018-07-22 18:51:47

ja swojej córce podawałam FFbaby, właśnie dostosowany składem dla niemowlaków; ogólnie probiotyki są bardzo ważne, nie tylko przy biegunkach, nawet poród przez cesarskie cięcie już ma wpływ, że ta flora jelitowa jest inna i powinno się ją uzupełniać jak czytałam, czy jeśli piersią się nie karmi;

Zgłoś do usunięcia Odpowiedz